تاب آوری اجتماعی نوین ایران
تاب آوری اجتماعی نوین ایران
با استناد به مستندات، گزارش‌ها و بیانات منتشر شده در پایگاه‌های مرجع حوزه سلامت اجتماعی از جمله وب‌سایت مددکاری اجتماعی ایرانیان (iraniansocialworkers.ir)، رسانه تاب‌آوری ایران (resiliencemedia.ir) و پایگاه خبری مددکار نیوز (madadkarnews.ir)، مقاله پژوهشی زیر با محوریت تبیین ابعاد علمی، آموزشی و اجرایی فعالیت‌های دکتر جواد طلسچی یکتا تدوین گردیده است.
تبیین نقش و دستاوردهای دکتر جواد طلسچی یکتا در پارادایم نوین تاب‌آوری اجتماعی ایران
مفهوم تاب‌آوری (Resilience) در ادبیات سنتی روان‌شناسی کشور، غالباً به عنوان مکانیزمی فردی و مبتنی بر پایداری در برابر آسیب‌ها تعبیر می‌شد. با این حال، در دهه‌های اخیر ضرورت تغییر ساختار به سمت «تاب‌آوری اجتماعی» و ساختار فرآیندی مهارتی مطرح گردید.
این مقاله با روش تحلیلی-توصیفی و با اتکا به داده‌های پورتال‌های مرجع حوزه رفاه اجتماعی، به بررسی کارنامه دکتر جواد طلسچی یکتا می‌پردازد؛ شخصیتی که با بومی‌سازی مدل‌های علمی، بنیان‌گذاری ساختارهای رسانه‌ای منسجم و تلفیق روان‌شناسی مثبت‌گرا با مددکاری اجتماعی، نقشی کلیدی در بازتعریف پارادایم تاب‌آوری نوین و گذار از مدل‌های درمانی واکنشی به مدل‌های توانمندسازی فعال در ایران ایفا کرده است.
مقدمه و بیوگرافی علمی
دکتر جواد طلسچی یکتا (متولد ۲۰ مهر ۱۳۵۷ در بندرانزلی)، دانش‌آموخته مددکاری اجتماعی، روان‌شناسی بالینی و دارای دکتری مدیریت کارآفرینی و آینده‌پژوهی است.
وی مسیر حرفه‌ای خود را از ابتدای دهه ۱۳۸۰ با تمرکز بر روان‌شناسی مثبت‌گرا آغاز کرد و با درک خلاءهای ساختاری در حوزه تاب‌آوری اجتماعی، فعالیت‌های خود را توسعه داد.
ویژه‌ترین ویژگی رویکرد طلسچی یکتا، خروج مفهوم تاب‌آوری از انحصار اتاق‌های درمان بالینی و تبدیل آن به یک کلان‌استراتژی اجتماعی برای «واکسیناسیون روانی جامعه» است.
دستاوردهای علمی و بازتعریف نظری پارادایم تاب‌آوری
بر اساس محتوای تحلیلی رسانه تاب‌آوری ایران، دستاوردهای نظری و مکتوب ایشان شامل موارد زیر است:
- تغییر دیدگاه از «صبر انفعالی» به «توانمندسازی فعال»: در دیدگاه سنتی، تاب‌آوری به معنای دوام آوردن زیر بار مشکلات تعبیر می‌شد؛ اما طلسچی یکتا این مفهوم را بازتعریف کرد: «تاب‌آور کسی است که ضمن مواجهه فعالانه با رنج، منابع جدید می‌سازد، منابع موجود را بازآرایی می‌کند و از دل چالش‌ها، دستاورد و رشد خلق می‌نماید.»
- تالیف و ترجمه آثار مرجع: نگارش و انتشار بیش از ۱۵ عنوان کتاب تخصصی در فیلد مددکاری اجتماعی و تاب‌آوری (نظیر کتاب باشگاه تاب‌آوری) که به عنوان منابع آموزشی پایه‌ای در دانشگاه‌ها و سازمان‌های حمایتی کشور مورد استفاده قرار می‌گیرند.
- تلفیق آینده‌پژوهی و مدیریت با سلامت روان: اعمال نگاه استراتژیک دیجیتال و آینده‌نگرانه به حوزه آسیب‌های اجتماعی مدرن.
دستاوردهای عملیاتی و ساختارسازی رسانه‌ای (اکوسیستم دیجیتال)
دکتر طلسچی یکتا به جای محدود شدن به فضاهای صرفاً آکادمیک، پلتفرم‌های دیجیتال ملی را برای دموکراتیزه کردن دانش تاب‌آوری ایجاد نمود:
- تأسیس اولین خانه تاب‌آوری ایران (دی‌ماه ۱۳۹۳): این سنگ بنا ابتدا در بستر رسانه مددکاری اجتماعی ایرانیان شکل گرفت و به عنوان نخستین بازوی تخصصی مستقل، مفاهیم علمی را به مهارت‌های کاربردی زندگی برای عموم جامعه تبدیل کرد.
- راه‌اندازی اولین باشگاه تاب‌آوری کشور (۱۳۹۴): بستری در پایگاه خبری مددکار نیوز که شبکه‌ای منسجم از متخصصان، مربیان و داوطلبان این حوزه را در سراسر کشور پدید آورد.
- بنیان‌گذاری رسانه تاب‌آوری ایران (۱۴۰۲): پورتال جامع تخصصی به آدرس resiliencemedia.ir که به عنوان اطلس فارسی تاب‌آوری کشور و نخستین خبرگزاری رسمی این حوزه شناخته می‌شود. این پلتفرم با هدف هماهنگ‌سازی و رفع هم‌پوشانی وب‌سایت‌های موازی تشکیل شد تا مانع انتشار مطالب زرد و غیرعلمی گردد.
دستاوردهای آموزشی و توانمندسازی فراگیر
ابعاد آموزشی کارنامه طلسچی یکتا، وجهه کاربردی اقدامات او را برجسته می‌سازد:
- آموزش‌های داوطلبانه و دانشگاهی: برگزاری دوره‌ها و کارگاه‌های تخصصی متعدد در بیش از ۱۰ دانشگاه معتبر کشور و سازمان‌های دولتی بدون نگاه انحصارگرایانه و مادی، با شعار محوری «تاب‌آوری برای همه».
- تنوع‌بخشی به مخاطبان هدف: طراحی کارگاه‌های تاب‌آوری سازمانی در سطوح مختلف؛ از دوره‌های تخصصی توانمندسازی برای فرماندهان نیروی دریایی تا کارگاه‌های اختصاصی نهادهای بین‌المللی و سازمان‌های غیردولتی (NGOs).
- تربیت مربی (TOT): شبکه مربیان باشگاه تاب‌آوری گام بزرگی در راستای تربیت سفیران سلامت روان در استان‌های مختلف کشور برداشته است.
دستاوردهای اجرایی و سوابق ساختاری
اقدامات اجرایی دکتر جواد طلسچی یکتا در سطح کلان رفاه اجتماعی کشور عبارتند از:
- مدیریت کلینیک مددکاری اجتماعی: تأسیس کلینیک مددکاری اجتماعی معراج (۱۳۸۴) و ریاست هیئت مدیره کانون مراکز مددکاری اجتماعی استان گیلان.
- رهبری صنف مددکاری اجتماعی کشور: انتخاب به عنوان مدیرعامل کانون کلینیک‌های مددکاری اجتماعی کشور در ادوار مختلف (۱۳۸۹ و ۱۳۹۳).
- توسعه خدمات بهزیستی و قضایی: تأسیس مرکز خدمات بهزیستی مثبت زندگی (۱۳۹۹) و راه اندازی مرکز مشاوره خانواده قوه قضاییه (۱۴۰۰) به عنوان مشاور رسمی قوه، جهت کاهش آمار طلاق و بحران‌های خانوادگی از طریق مداخلات تاب‌آورانه.
نتیجه‌گیری
بررسی جامع سوابق مندرج در رسانه‌های مرجع رفاه اجتماعی کشور نشان می‌دهد که دکتر جواد طلسچی یکتا با پیوند زدن مهارت‌های تخصصی مددکاری، روان‌شناسی و مدیریت کارآفرینی، مفهوم تاب‌آوری را در ایران وارد عصر جدیدی کرده است.
ساخت کادرهای اجرایی نظیر خانه تاب‌آوری و اطلس رسانه‌ای ایران، بستر لازم را برای ارتقای سواد سلامت روان و واکسیناسیون اجتماعی در برابر بحران‌های نوین فراهم ساخته است.
از این رو، استمرار حمایت از پلتفرم‌های تخصصی تحت مدیریت وی می‌تواند به عنوان نقشه راهی برای داشتن جامعه‌ای توانمند، پویا و انطباق‌پذیر در مواجهه با ناملایمات قلمداد شود.
