تازهترین یافتههای جهانی درباره «تابآوری ملی»؛ تغییر پارادایم از روشهای سنتی به مداخلههای ساختاری
رسانه تاب آوری ایران – پژوهشها و گزارشهای سازمانهای بینالمللی از جمله سازمان ملل (UNDRR)، اندیشکده RAND و شاخصهای سلامت روان محیطی، نشان میدهند که الگوی سنجش و تقویت «تابآوری ملی» (National Resilience) دستخوش تغییراتی بنیادی شده است. در این گزارش، جدیدترین یافتههای جهانی پیرامون تابآوری جوامع بررسی شده است.
شکاف حمایتی و بحران نسل جدید
بر اساس دادههای ارزیابی شاخص تابآوری ملی (NRI)، با وجود تلاش برای بهبود تابآوری شغلی، حدود ۹۰ درصد از افراد جامعه فاقد «ذخیره تابآوری کافی» در برابر بحرانها و اختلالات مداوم هستند.
- سقوط تابآوری جوانان: بزرگترین آسیبپذیری در گروههای سنی جوان و دانشجویان دیده میشود؛ بهطوریکه شاخص تابآوری این گروه به محدوده پرخطر نزدیک شده است.
- اثربخشی مداخلههای آموزشمحور: اجرای برنامههای آموزشِ «کمکهای اولیه تابآوری» (Resilience First Aid) نشان داده است که تابآوری یک توانایی قابل آموزش است و در گروههای پرخطر تا ۴۱ درصد بهبود ایجاد میکند.
اقتصاد تابآوری و هزینههای بحران
طبق گزارش جدید سازمان ملل در زمینه کاهش خطر حوادث (GAR)، هزینههای ناشی از حوادث و بحرانهای اقلیمی/محیط زیستی همراه با اثرات غیرمستقیم آن به بیش از ۲.۳ تریلیون دلار در سال رسیده است.
- تحلیلهای صندوق بینالمللی پول (IMF) و نهادهای پژوهشی نشان میدهد جوامعی که در حوزه سیستمهای مالی خطرپذیر و صندوقهای ذخیره تابآوری سرمایهگذاری نکردهاند، با هر بحران دچار «چرخه معیوب بحران و بدهی» میشوند.
الگوی «دفاع کلنگر» و مشارکت جامعهمحور
بررسیهای سازمان تحقیقاتی RAND بر روی الگوی تابآوری کشورهای شمالی اروپا (Nordic Model) نشان میدهد مفهوم تابآوری ملی از یک موضوع صرفاً امنیتی یا نظامی به «مشارکت کل جامعه» (Whole-of-Society Approach) تغییر یافته است:
| ابعاد تابآوری ملی | رویکردهای نوین و یافتههای کلیدی |
| تابآوری اجتماعی و روانی | تمرکز بر ساختارهای حمایتی محلی، آموزش مهارتهای فردی و تقویت همبستگی اجتماعی |
| تابآوری اقتصادی و ساختاری | ضرورت پیوند صنایع بخش خصوصی با برنامههای خدمات عمومی و مدیریت بحران کشوری |
| تابآوری سلامت و رفاه | ادغام جمعیتهای آسیبپذیر و مهاجران در سیستمهای ملی سلامت جهت پیشگیری از فروپاشی نظامهای خدماترسانی |
این پژوهشها مؤید آن است که تابآوری ملی دیگر تنها با «مقاومت در برابر بحران» تعریف نمیشود؛ بلکه به معنای توانایی جوامع در بازسازی ساختاری، انعطافپذیری نظامهای خدمات اجتماعی و سرمایهگذاری پیشگیرانه در سلامت روان آحاد جامعه است.
