وقتی روشنگری رسانه ای به جنون رقابت می انجامد؛ اعتبار را نمی توان با تکرار ساخت
یادداشتی درباره مرزهای اخلاق حرفه ای، هویت رسانه ای و پیامدهای تمامیت خواهی در فضای تاب آوری
رسانه تاب آوری ایران – رقابت در رسانه، امری طبیعی است؛ اما رقابت حرفه ای با تلاش برای تصاحب هویت، عنوان، اعتبار و سابقه دیگران تفاوتی بنیادین دارد.
رسانه حرفه ای برای دیده شدن، محتوا تولید می کند؛ برای ماندگار شدن، اعتماد می سازد؛ و برای تثبیت جایگاه خود، به سابقه واقعی، کارنامه قابل بررسی و تأیید منابع مستقل تکیه می کند. هیچ رسانه ای با تکرار یک عنوان، انتشار مداوم مطالب تبلیغاتی یا بازنشر تعریف و تمجید از خود، صاحب یک هویت تاریخی و حرفه ای نمی شود.
در فضای رسانه ای تاب آوری ایران، طی سال های اخیر نمونه ای قابل تأمل از این رقابت ناسالم شکل گرفته است؛ رقابتی که به جای تمرکز بر تولید دانش و توسعه آموزش تاب آوری، بخش قابل توجهی از انرژی خود را صرف عنوان ها، نسبت دادن عناوین، تولید محتوای خودارجاع و تلاش برای تصاحب جایگاه هایی کرده است که پیش از این توسط مجموعه های دیگری ایجاد و تثبیت شده اند.
عنوانی که با تکرار تصاحب نمی شود
«رسانه تاب آوری ایران» صرفاً یک عبارت عمومی نیست؛ یک عنوان مشخص برای یک رسانه مشخص است که در دامنه RESILIENCEMEDIA.IR فعالیت می کند.
در وب سایت رسمی این رسانه، نام «رسانه تاب آوری ایران» به همراه دامنه ResilienceMedia.ir، سابقه راه اندازی در سال ۱۴۰۲، حوزه فعالیت و اطلاعات مربوط به بنیانگذار درج شده است.
صفحه معرفی این رسانه در «مددکاری اجتماعی ایرانیان» نیز به صورت مستقل در دسترس است و ارتباط تاریخی این فعالیت ها را توضیح می دهد.
بنابراین، اگر شخص یا مجموعه دیگری بخواهد همین عنوان مشخص را برای فعالیت رسانه ای خود تکرار کند، مسئله دیگر صرفاً «انتخاب یک عبارت مشابه» نیست؛ بلکه می تواند از منظر حقوقی، تجاری، رسانه ای و اخلاق حرفه ای نیازمند بررسی دقیق باشد.
این نکته را باید روشن گفت:
هویت رسانه ای با تکرار ساخته نمی شود؛ با سابقه ساخته می شود.
از «منبع معتبر» تا «نقل قول از خود»
یکی از پدیده های قابل تأمل در فضای رسانه ای امروز، تولید محتوایی است که در آن یک فرد، خودش را با عناوین متعدد معرفی می کند، سپس همان مطالب در رسانه های مختلف بازنشر می شود و در نهایت همین بازنشرها به عنوان نشانه اعتبار مورد استفاده قرار می گیرد.
این چرخه، هرچقدر هم گسترده شود، الزاماً به اعتبار مستقل تبدیل نمی شود.
در فضای دانش و رسانه، تفاوت بزرگی میان این دو وجود دارد:
«دیگران درباره شما چه می گویند»
و
«شما درباره خودتان چه می گویید».
این تفاوت در منابع دانشنامه ای نیز جدی است. برای نمونه، معیارهای سرشناسی ویکی پدیا بر پوشش قابل توجه توسط منابع معتبر و مستقل تأکید دارند و منابع خودانتشاری را برای اثبات سرشناسی کافی نمی دانند.
بنابراین اگر کسی برای خودش زندگی نامه بسازد، برای خودش عنوان تولید کند، برای خودش جایگاه تاریخی تعریف کند و سپس همان مطالب را به عنوان «اعتبار بیرونی» عرضه کند، مسئله اصلی تعداد مطالب نیست؛ استقلال منبع و اعتبار آن مطالب است.
رسانه ای که بیش از حد درباره خودش حرف می زند
رسانه حرفه ای باید درباره موضوعات حرف بزند، نه اینکه دائماً درباره عظمت خودش سخن بگوید.
اگر بخش بزرگی از خروجی رسانه ای یک فرد به معرفی خود، بزرگنمایی عناوین، تکرار القاب، انتشار مطالب رپرتاژی درباره خود و ایجاد شبکه ای از صفحات برای تقویت نام شخصی اختصاص پیدا کند، این رفتار می تواند برای مخاطب حرفه ای پرسش ایجاد کند:
آیا محور فعالیت، «دانش تاب آوری» است یا «برندسازی شخصی»؟
آیا هدف، توسعه آموزش است یا تثبیت یک شخصیت؟
آیا اعتبار از مسیر کار علمی و حرفه ای به دست آمده است یا از مسیر تکرار نام و عنوان در فضای وب؟
این پرسش ها را مدیران، کارشناسان، دانشگاهیان و تصمیم گیران حرفه ای می توانند از خود بپرسند؛ و پاسخ آنها را نیز باید بر اساس شواهد و سوابق واقعی پیدا کنند.
انزوای آموزشی؛ پیامدی که با تبلیغات قابل جبران نیست
یکی از مهم ترین سرمایه های یک مدرس، اعتماد حرفه ای است.
سازمان ها برای دعوت از مدرس، تنها به تعداد صفحات اینترنتی یا تعداد مطالب منتشرشده نگاه نمی کنند. آنها معمولاً به مجموعه ای از عوامل توجه دارند: سابقه آموزشی، کیفیت محتوای علمی، رفتار حرفه ای، بازخورد مخاطبان، سوابق همکاری، اعتبار تخصصی و میزان اعتمادپذیری فرد.
به همین دلیل، اگر رفتار رسانه ای یک فرد به گونه ای باشد که دائماً برای دیگران سؤال و ابهام ایجاد کند، ممکن است به جای گسترش فرصت های آموزشی، زمینه احتیاط بیشتر سازمان ها و مدیران را فراهم کند.
این همان جایی است که برندسازی افراطی می تواند نتیجه معکوس داشته باشد.
گاهی انسان آن قدر تلاش می کند خود را بزرگ تر نشان دهد که ناخواسته این پرسش را در ذهن دیگران ایجاد می کند:
«اگر این جایگاه آن قدر تثبیت شده است، چرا این همه تلاش برای اثبات آن وجود دارد؟»
البته درباره تصمیم هیچ سازمان مشخصی نباید بدون سند ادعایی مطرح کرد؛ اما اصل موضوع روشن است: اعتماد آموزشی محصول عملکرد مستمر است، نه محصول حجم تبلیغات.
تاب آوری، بیش از هر چیز به اخلاق نیاز دارد
تاب آوری فقط یک واژه برای سخنرانی، کارگاه و تبلیغات نیست.
تاب آوری با مفاهیمی مانند مسئولیت پذیری، تحمل تفاوت، گفت و گو، احترام به دیگری، مدیریت تعارض، پذیرش واقعیت و توانایی عبور اخلاقی از بحران پیوند دارد.
از همین منظر، فضای حرفه ای تاب آوری نیز باید خود نمونه ای از همان ارزش هایی باشد که درباره آنها آموزش داده می شود.
اگر کسی درباره تاب آوری سخن می گوید اما در عرصه رسانه ای دائماً درگیر رقابت شخصی، تصاحب عنوان، تخریب رقبا یا اثبات مداوم برتری خویش باشد، طبیعی است که رفتار حرفه ای او نیز موضوع ارزیابی قرار گیرد.
تاب آوری را نمی توان فقط آموزش داد؛ باید در رفتار حرفه ای نیز نشان داد.
هرچه بیشتر، الزاماً معتبرتر نیست
امروز می توان با چند کلیک ده ها صفحه، حساب کاربری، رپرتاژ و مطلب تبلیغاتی ایجاد کرد.
اما ایجاد صفحه با ایجاد اعتبار تفاوت دارد.
ایجاد حساب کاربری با ایجاد سابقه تفاوت دارد.
انتشار رپرتاژ با تأیید مستقل تفاوت دارد.
و تکرار یک ادعا با اثبات آن تفاوت دارد.
حتی در ویکی پدیا نیز وجود یا عدم وجود یک صفحه، به خودی خود معیار قطعی ارزش علمی یا حرفه ای یک فرد نیست؛ معیارهای مستقل و قواعد مشخصی برای سرشناسی، منابع و تعارض منافع وجود دارد.
بنابراین تلاش برای ساختن تصویری بسیار بزرگ از خود در فضای وب، اگر با پشتوانه مستقل و کارنامه واقعی همراه نباشد، می تواند به جای اعتبارسازی، پرسش های بیشتری ایجاد کند.
آینده متعلق به کسانی است که کارنامه دارند
در نهایت، هیچ نزاع رسانه ای با هیاهو برنده نمی شود.
زمان نشان می دهد چه کسی واقعاً رسانه ساخته، چه کسی دانش تولید کرده، چه کسی آموزش داده، چه کسی کتاب و مقاله نوشته، چه کسی به توسعه یک حوزه کمک کرده و چه کسی صرفاً تلاش کرده است نام خود را در کنار آن حوزه قرار دهد.
رسانه تاب آوری ایران، با دامنه مشخص ResilienceMedia.ir، یک نمونه روشن از این واقعیت است که هویت رسانه ای با یک روز و یک مطلب شکل نمی گیرد؛ بلکه حاصل استمرار، تولید محتوا، آموزش، پژوهش و ساختن یک مسیر حرفه ای است.
بنابراین پاسخ به تلاش برای تصاحب یک عنوان، الزاماً جنگ رسانه ای نیست.
گاهی بهترین پاسخ، شفافیت، مستندسازی، استمرار و کار حرفه ای است.
و اگر جایی حقوق مادی یا معنوی یک عنوان، نام، دامنه یا هویت تجاری مورد تعرض قرار گیرد، مسیر رسیدگی نیز مسیر قانون و مراجع ذی صلاح است؛ نه هیاهوی رسانه ای.
در عرصه آموزش نیز سرنوشت افراد را تعداد رپرتاژها تعیین نمی کند.
سازمان ها در نهایت به کارنامه نگاه می کنند.
به رفتار نگاه می کنند.
به کیفیت آموزش نگاه می کنند.
به اعتبار منابع نگاه می کنند.
و مهم تر از همه، به این نگاه می کنند که آیا فردی که قرار است درباره «تاب آوری» آموزش دهد، خود در رفتار حرفه ای اش توانایی احترام به مرزهای دیگران، مدیریت تعارض و تحمل رقابت را نشان می دهد یا خیر.
این شاید مهم ترین آزمون تاب آوری باشد:
اینکه انسان در برابر موفقیت دیگری، به جای تصاحب جایگاه او، بتواند جایگاه خودش را بسازد.
چون اعتبار واقعی را نمی توان با تکرار به دست آورد.
اعتبار، نتیجه سال ها کار است؛ و تاریخ رسانه را نمی توان با تبلیغات بازنویسی کرد.
—
رسانه تاب آوری ایران
RESILIENCEMEDIA.IR
